1. መበቆል ሓጢኣት

ዝንበብ ጥቓታት፦ ህዝ. 28፡1-19, ኢሳ. 14፡12-15

     ኣብተን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሰን ዘለዋ ጥቕስታት ከም እንርድኦ፡ እቲ ቐዳማይ ዝሓጥኤ ፍጡር ሉሲፈር (Lucifer) ዝተባህለ መልኣኽ እዩ። ዝፈጸሞ ሓጢኣት ከኣ ትዕቢት፡ ዘይምእዛዝ፡ ርእሱ ማዕረ ኣምላኽ ክኸውን ምድላይን ነበር፡ በዚ ምኽንያት ሓጥኤ። ምስ ሓጥኤ ድማ ሰይጣን ተሰምየ።

2. ትዕቢት ሱር ኩሉ ሓጢኣት ከም ዝኾነ

     "ብምኽንያት መልኽዕካ ልብኻ ተዓበየ፡ ብኽብረትካ ጥበብካ ኣበላሾኻ..." ህዝ. 18፡17 "ኣየ፡ ኣታ ብሩህ ኮኾብ ወዲ ወጋሕታ፡ ከመይ ኢልካ ካብ ሰማይ ውደቕካ፡ ንስኻ ነህዛብ ዘውደቕካስ፡ ከመ ኢልካ ናብ ምድሪ ተደርበኻ። ንስካ ብልብኻ፡ ናብ ሰማይ ክድይብ፡ ንዙፋነይ ኣብ ልዕሊ ከዋኽብቲ ኣምላኽ ልዕል ከብሎ፡ ኣብ ወሰን ሰሜን ኣብ ልዕሊ ከረን ማሕበር ክቕመጥ ኢየ። ኣብ ልዕሊ ርእሰ ደበናታት ክድይብ፡ ነቲ ኣዝዩ ልዑል ክመስል እየ፡ በልካ።" ኢሳ. 14፡12-14

     እቲ ብመልክዑ ፍጹም ዝነብረን ብጥበብ ዝተመልአን ሉሲፈር፡ ንኣምላኽ ክመስልን ማዕረ ኣምላኽ ክከውንን፡ እቲ ንኣምላኽ ዚግባእ ክብሪ ድማ ናብኡ ናብ ገዛእ ርእሱ ክኣልዮ ደለየ፡ ብኽብረቱ ተዓበየ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ናብቲ መዓሙቕ ጉድጕድ ናብ ሲኦል ደርበዮ። ሕጂ ድማ ኣብ ደቂ ሰባት (ኣብ ኣዳምን ሄዋንን ይኹን ኣብ ዘርኦም) እታ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝሓደሮ ትዕቢት እናሓደረ ኣብ ሕጢኣት የውድቕ ኣሎ።

3. ኣተኣታትዋ ሓጢኣት ኣብ ዓለም (ዝንበብ ጥቕሲ ዘፍ.3፡1-13)

     ኣብ ላዕሊ ዘሎ ጥቕሲ ከም እንምልከቶ ሰይጣን በቲ ጎራሕ ተመን ተመሲሉ ንሄዋን ከም ዘስሓታ ንርኢ። እቲ ዘስሓተስ ሰይጣን እምበር ተመን ኣይነበረን። ዲያቢሎስ ንደቂ ሰብ ንምስሓት ብእንስሳ ወይ ብሰብ ይጥቀም። መቴ. 16፡23

ንሄዋን ዘውደቑ ነጥብታት ብዝርዝር፦

ሀ. ኣንጻር ኣምላኽ ዝኾነ ዘረባ ስቕ ኢላ ሰምዔት

ለ. ኣብ ቃል እግዚኣብሄርን ፍቕሩን ተጠራጠረት

ሐ. ናብቲ እግዚኣብሄር ዝኸልከሎ ነገር ረኣየት (ተመልከተት)

መ. እግዚኣብሄር ዝኸልከሎ ነገር (ነቲ ዝረኣየቶ) ተመነየት 

ሰ. ሕጊ (ትእዛዝ) እግዚኣብሄር ኣምላኽ ኣፍረሰት

ረ. ትእዛዝ ኣምላኽ ብምፍራሳ ድማ ሓጢኣት ናብ ዓለም ኣእተወት

     ኣብ ኩሉ ዘመናት ሰይጣን ዝጥቀመለን ሰለስተ መሳርሒታት ኣለወኦ፡ ንዕኤን ኣብ ሄዋን ተጠቂሙለን ኣብ ክርስቶስውን ተጠቂሙለን፡ ከምኡ ድማ ኣብ ዝደሓኑ ሰባት ይጥቀመለን።

     እታ ሰበይቲ ድማ፡ እታ ኦም ምብላዓ ጥዕምቲ፡ ነዒንቲ ከኣ ጽብቕቲ፡ ጥበብ ብምሃባ'ውን እተብህግ ኦም ምኻና ርእያ፡ ካብ ፍሪኣ ወሲዳ በልዔት፡ ምስኣ ከኣ ንሰብኣያ ሃበቶ፡ ንሱውን በልዔ።"ዘፍ. 3፡6   ሉቃ. 4፡1-13

     "ኩሉ እቲ ኣብ ዓለም ዘሎ፡ ፍትወት ስጋን ፍትወት ኣዒንትን ንብረት ትዕቢትን፡ እዚ ካብ ዓለም እዩ እምበር ካብ ኣቦስ ኣይኮነን።" 1ዮህ. 2፡16

ሀ. ንምብልዓ ጥዕምቲ               ፍትወት ስጋ

ለ. ነዒንቲ ከኣ ጽብቕቲ             ፍትወት ስጋ

ሐ. ጥበብ ብምሃባውን እተብህግ     ንብረት ትዕቢት

     እዘን ሰለስተ መሳርሕታት ናይ ሰይጣን እዚኣተን ኣብ ሕይወት ሄዋን ምስ ሰርሓ፡ ወሲዳ በልዔት፡ ምስኣ ከኣ ንሰብኣያ ሃበቶ'ሞ ንሱውን በልዔ። ንትእዛዝ ኣምላኽ ብምጥሓሶም ድማ ኣበሱ፡ ሓጢኣት ከኣ ናብ ዓለም ኣተወት።

5.     ፍረሓጢኣት (ዓስቢ ሓጢኣት)

     "ዓስቢ ሓጢኣት'ሲ ሞት እዩ፡ ውህበት ጸጋ ኣምላኽ ግና ብክርስቶስ የሱስ ጎይታና ናይ ዘልኣለም ሕይወት ኢዩ።" ሮሜ 6፡22

     "እንሆ ኩለን ነፍሳት ናተይ እየን፡ ከምታ ነፍሲ እቲ ወላዲ ከምኡ'ውን ነፍሲ እቲ ውሉድ ናተይ እያ። እታ ሓጢኣት እትገብር ነፍሲ ክትመውት እያ።" ህዝ. 18፡4

     ዓስቢ ሓጢኣት ሞት ምኻኑ ኣብ ላዕሊ ዘለው ጥቕስታት የረድኡና። ብሓፈሽኡ ሞት ማለት ምፍላይ ማልት እዩ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰለስተ ዓይነት ሞት ከም ዘሎ የስተምህረና (ተጠቒሱ ይርከብ)

ሀ. መንፈሳዊ ሞት ምስ ኣምላኽ ሕብረት ዘይብልካ ምኻን ማለት እዩ። ወይ ምስ

                     ኣምላኽ ዘሎካ ርክብ ምቁራጽ፡ መንፈስካ ካብ ኣምላኽ ምፍላይ

                   ማለት እዩ። ኤፌ. 2፡1-2, 4:17-19   1ጢሞ. 5፡6-15

ለ.   ስጋዊ ሞት   መንፈስ ናይ ሰብ ካብ ስጋ ክወጽእ ወይ ክፍለ ከሎ፡ ስጋ ናብ

                     መሬት፡ መንፈስ ከኣ ናብቲ ወሃቢኡ ክምለስ ከሎ ማለት እዩ።

                     ያእ. 2፡26 ግብ.ሃ. 7፡59-60[SS1] 

ሐ.   ካልኣይ ሞት ወይ ዘልኣለማዊ ሞት፡ ነፍሲ ወከፍ ካብ ስጋዊ ሞት ምስ ተንስኤ

                    እሞ ናብ ፍርዲ ምስ ቀረበ ንዘልኣለም ኣብ ቀላይ ሓውን ዲንን

                     ንስቓይ ምእታው ማለት እዩ። ኣብኡ ድማ ዘይሞቱ ዝባልዑ

                     ሓሳኹን ዘይጠፍእ ቀላይ ሓውን፡ ነቲ ዘይመውት ስጋ እናንደዶን

                     እናበልዕዎን ዝነብር ናይ ስቓይ ናብራ ኢዩ። ራእ. 20፡14-15

                     ማር. 9፡44-45   ኢሳ. 66፡24

     ከምቲ ኣብ ዘፍ. 3፡14-24 እንርእዮ፡ ፍረ ሓጢኣት ሞት ጥራይ ዘይኮነስ መርገም'ውን እዩ። መርገም ውድቀትን መርገም ሓጢኣትን ተብሂሉ ከኣ ኣብ ክልተ ይኽፈል፦

ሀ. መርገም ውድቀት፦ እዚ መርገም እዚ ኣዳምን ሄዋን ኣብ ኤደን ገነት ሓጢኣት ምስ ገበሩ ዝተረገምዎ መርገም ክኸውን ከሎ ኣብዚ ጊዜ እዚውን እንተኾነ እቶም ብኽርስቶስ ዝኣመና ብእምነትን ብጸሎትን እዚ መርገም እዚ ኣባና ክቐልል ይኽእል እዩ እምበር ክሳዕ መንፈሳዊ ስጋ እንለብስ ካብኡ ሓራ ኣይወጻእናን።

ስእሊ

ኣብኡ ድማ፦

• ንተመን ዝምልከት መርገም ዘፍ. 3፡14-15[SS3]
• ንሄዋን (ንሰበይቲ)ዝምልከት መርገም ዘፍ. 3፡16
• ንኣዳም (ንሰብኣይ) ዝምልከት መርገም ዘፍ. 3፡17-19

ለ. መርገም ሕጊ፦ ድሕሪ መርገም ውድቀት ክሳዕ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ንሙሴ ነተን ዓሰርተ ትእዛዛት ዚህቦ፡ ሕጊ ኣይነበረን፡ እንታይ ደኣ ሰብ ብሕልናኡ ተመሪሑ ይኸይድ ነበረ። እቲ ሕልና (ክፍሊ ናይ መንፈስና፡ ማለት ጽቡቕን ክፉእን እንፈልጠሉ) ካብ ኣማልኽ ዝተዋህበ ስለ ዝነበረ፡ ሕጊ ኣምላኽ ኣብ ሕልና ደቂ ሰባት ተጽሒፉ ነበረ። እዚ ዘበን ኢዚ ብዘበን ሕልና ይፍለጥ። ብብዝሒ ሓጢኣት ሰብ ግና እግዚኣብሄር ኣምላኽ ሕግጋቱ ንህዝቢ እስራኤል ኣፍለጠ። እዚ ሕግታት እዚ ድማ ተጻሕፈ፡ ነዚ ሕግታት ኣማልኽ ዝጠሓሰ ዘበለ ድማ መርገም ሕጊ ተወሰኾ። ገላ. 3፡19

     እዚ መርገም ሕጊ እዚ ድማ ብሙልኡ ኣብ ዘዳ. 28 ተጻሒፉ ንረኽቦ። እዚ መርገም እዚ ድማ መንፈሳዊ ሞት፡ ድኽነት፡ ስቓይ፡ መግዛእትን ሕማምን እዩ።

   "ስለዚ ከኣ ከምቲ ብሰሪ ሓደ ሰብኣይ ሓጢኣት ናብ ዓለም ዝኣተወ፡ ብሓጢኣትውን ሞት፡ ኩላቶም ስለ ዝበደሉ ድማ፡ ሞት ናብ ኩሉ ሰብ ሓለፈ።" ሮሜ 5፡12

ካብ ሮሜ 5፡12 ኣርባዕተ ኣድለይቲ ነጥብታት ክንርኢ ኢና፦

1. 1.ብሰሪ ሓደ ሰብኣይ ሓጢኣት ካብ ልቢ ሰይጣን ናብ ዓለም ኣተወ።
2. 2.ሓጢኣት ምስ ኣተወ ከኣ ሰለስቲኡ ዓይነት ሞት ናብ ዓለም ኣተወ።
3. 3. ኩላቶም ስለ ዝበደሉ ድማ (ገና ኣብ ሕቖ ኣዳም ከሎና በዲልና ማለትዩ) ከምቲ

   ኣብ ዘፍ. 5፡3 . . . ከም መልክዑ ከኣ ንእኡ ዚመስል ወዲ ወለደ ዝብሎ፡

       ሓጢኣተኛ ኣዳም፡ መንፈሳዊ ሞት ዝሞተ ኣዳም፡ ከምኡ ሓጢኣተኛን መንፈሳዊ

       ሞት ዝሞተ ውሉድ ከም ዝወለደ የርእየና።

4.        ሞት ናብ ኩሉ ሰብ ሓለፈ።" ሕጊ ኽሳዕ ዚመጽእ ሓጢኣት ኣብ ዓለም ነበረ እሞ፡

   ኣብቲ ሕጊ ዜብሉ ግና ኣብኡ ሓጢኣት ኣይቁጸርን እዩ፡፡ ሞት ግና ካብ ኣዳም

   ጀሚሩ ክሳዕ ሙሴ ኣብቶም ማዕረ እቲ ኣበሳ ኣዳም ሓጢኣት ዘይገበሩውን

   ሰልጠነ፡ ኣዳም ከኣ ምስሊ እቲ ዚመጽእ እዩ።" ሮሜ 5፡13-14 እምበር ኩሎም ስለ

   ዝሓጥኡ ክብሪ ኣምላኽ'ውን ስለ ዝሰኣኑ ሞት ኣብ ልዕሊ ኩሉ ሰብ ሰልጠነ።

   ሮሜ 3፡23